મુંબઈમાં પીએમ મોદી અને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ મૈક્રોંએ રક્ષા ક્ષેત્રમાં ઐતિહાસિક ડિલ પર મહોર લગાવી છે. જે અંતર્ગત 114 નવા રાફેલ વિમાનોની ખરીદી અને હૈમર મિસાઈલોના સ્વદેશી નિર્માણનો માર્ગ મોકળો થયો છે. સાથે જ ટાટા-એરબસની હેલીકોપ્ટર અસેંબલી લાઈનનું ઉદ્ધાટન કરી મેક ઈન ઈંડિયાને નવી ઊંચાઈ આપી છે. આ ભાગીદારી હવે જેટ એન્જિન ટેકનિક અને અંતરિક્ષા સુરક્ષા ક્ષેત્રમાં ભારતને વૈશ્વિક શક્તિ બનાવશે. આ તમામ ડિફેન્સ ડિલ પર પાડોશી દેશ ચીન અને પાકિસ્તાન પણ નજર હશે.
રાફેલ-એમ લડાકૂ વિમાન: ભારતીય નૌસેનાની તાકાત વધારવા માટે 26 રાફેલ -એમ વિમાનોની ડિલ સૌથી મહત્ત્વની છે. એપ્રિલ 2025માં થયેલા આ આંતર-સરકારી ડિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આઈએનએસ વિક્રાંત જેવા વિમાનવાહક જહાદને આધુનિક મારક ક્ષમતા આપવાનું છે. આ વિમાન હવાથી હવા અને હવાથી સપાટી પર મિસાઈલ છોડવા સક્ષમ છે. આ ડિલમાં ખાસ ટેક્નોલોજી ટ્રાંસફર સામેલ છે. જેનાથી ભારતીય એન્જિનિયર આ વિમાનોની દેખરેખમાં સક્ષમ હશે. સાથે જ તેમાં સ્વદેશી મિસાઈલ સિસ્ટમને એકીકૃત કરી છે. આ વિમાન નૌસેનાને હિન્દ પ્રશાંત વિસ્તારમાં ચીન જેવી શક્તિઓ વિરુદ્ધ રણનીતિક લીડ અપાવશે.
સ્કોર્પીન પનડુબી (Project P-75): Project-75 હેઠળ ભારત અને ફ્રાંસે મળીને 6 સ્કોર્પીન શ્રેણીની પનડુબીઓ બનાવેલી છે. જાન્યુઆરી 2025માં છઠ્ઠી પનડુબી ‘INS વાગશીર’ ભારતીય નૌસેનામાં કમિશન કરવામાં આવી હતી. આ પનડુબીઓ તેમની ‘સ્ટેલ્થ’ ટેકનિક (શત્રુના રડારથી બચવાની ક્ષમતા) માટે જાણીતી છે. મઝગાંવ ડોક શિપબિલ્ડર્સ લિમિટેડ (MDL)માં બનેલી આ પનડુબીઓ ટોર્પીડો અને એન્ટી-શિપ મિસાઈલથી સજ્જ છે. હવે બંને દેશો વધારાના 3 સ્કોર્પીન પનડુબીઓના નિર્માણ અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા છે, જેમાં ‘એર ઈન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન’ (AIP) સિસ્ટમ લગાવવામાં આવશે, જેથી પનડુબીઓ પાણીની અંદર વધુ સમય રહી શકે.
- હેમર મિસાઈલ (HAMMER Weapon System): ‘હેમર’ (Highly Agile Modular Munition Extended Range) એ ફ્રાંસની એક સચોટ નિશાનવાળી મિસાઈલ છે. Safran અને Bharat Electronics Limited (BEL) વચ્ચે થયેલા નવા કરાર મુજબ હવે આ મિસાઈલનું ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે ભારતમાં થશે. આ મિસાઈલ Rafale અને Tejas જેવા વિમાનોને કોઈપણ હવામાનમાં બંકર કે દુશ્મનના ઠેકાણાને લાંબી દૂરીથી નષ્ટ કરવાની શક્તિ આપે છે. Make in India હેઠળ સ્થાનિક ઉત્પાદન માત્ર ખર્ચ ઘટાડશે નહીં, પણ ભારતીય વાયુસેનાને સતત મિસાઈલ સપ્લાય પણ સુનિશ્ચિત કરશે. આ હથિયાર પહાડી અને અઘરાં વિસ્તારોમાં સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
- M88 અને LEAP એન્જિન (Safran MRO & Jet Engines): ફ્રાંસની Safran કંપનીએ હૈદરાબાદમાં ભારતનું પ્રથમ ડીપ-લેવલ એન્જિન મેન્ટેનન્સ, રિપેર અને ઓવરહોલ (MRO) સેન્ટર સ્થાપિત કર્યું છે. નવેમ્બર 2025થી શરૂ થયેલ આ સેન્ટર દર વર્ષે 300 LEAP એન્જિનની સર્વિસિંગ કરશે. ઉપરાંત, Rafaleના M88 જેટ એન્જિનની રિપેર પણ હવે ભારતમાં જ થશે. સૌથી મહત્વપૂર્ણ વાતચીત 110kN ક્ષમતા ધરાવતા નવા ફાઈટર વિમાન એન્જિનના સહ-વિકાસ (Co-development) અંગે ચાલી રહી છે. ફ્રાંસ પોતાની 100% ટેકનિક શેર કરવા તૈયાર છે, જેથી ભારતના ભવિષ્યના ફાઈટર વિમાનો (જેમ કે AMCA) માટે સ્વદેશી એન્જિન બનાવવું શક્ય બનશે. આ રક્ષણ આત્મનિર્ભરતા તરફ સૌથી મોટું પગલું છે.
- Tata-Airbus H125 હેલિકોપ્ટર: ભારત અને ફ્રાંસે નાગરિક અને સૈન્ય ઉપયોગ માટે H125 હેલિકોપ્ટર માટે નવી એસેમ્બલી લાઇન શરૂ કરી છે. Tata અને Airbusના આ સંયુક્ત પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને હેલિકોપ્ટર નિર્માણ માટે વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવાનો છે. 2026માં થયેલા કરાર મુજબ, આ હેલિકોપ્ટર કર્ણાટક સ્થિત યુનિટમાં તૈયાર થશે. આ ભારતની પ્રથમ ખાનગી ક્ષેત્રની હેલિકોપ્ટર નિર્માણ એકમ છે. આ હેલિકોપ્ટર ઊંચા વિસ્તારોમાં લોજિસ્ટિક્સ પહોંચાડવા, દેખરેખ રાખવા અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં ખૂબ અસરકારક છે. આ ડીલથી માત્ર સૈન્ય ક્ષમતા જ વધશે નહીં, પણ રક્ષણ એક્સપોર્ટના નવા રસ્તા પણ ખુલશે.
PMએ આ અવસરે કહ્યું કે, આ જ વિશ્વાસ અને સંયુક્ત વિઝનના આધારે આજે આપણે આપણા સંબંધોને વિશેષ વૈશ્વિક સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ તરીકે સ્થાપિત કરી રહ્યા છીએ. અમને ગર્વ છે કે ભારત અને ફ્રાંસ મળીને માઉન્ટ એવરેસ્ટની ઊંચાઈ સુધી ઉડાન ભરનાર વિશ્વનો એકમાત્ર હેલિકોપ્ટર ભારતમાં બનાવશે અને સમગ્ર વિશ્વમાં એક્સપોર્ટ કરશે.
