ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા મિલકત અને જમીન મકાનના દસ્તાવેજોની નોંધણીની પ્રક્રિયામાં એક મહત્વપૂર્ણ વહીવટી ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારે લીધેલા તાજેતરના નિર્ણય મુજબ, હવેથી રાજ્યમાં થતી દરેક ’ઈ નોંધણી’ (E registration) માટે અરજદારે નિયમિત ચાર્જ ઉપરાંત વધારાની પ્રક્રિયા ફી ચૂકવવી પડશે. આ નવા નિયમ હેઠળ દરેક દસ્તાવેજ દીઠ રૂ.100 ની ’પ્રોસેસિંગ ફી’ નક્કી કરવામાં આવી છે, જેનો અમલ સમગ્ર રાજ્યમાં તાત્કાલિક અસરથી શરૂ કરી દેવામાં આવ્યો છે.
આ નિર્ણય ’નોંધણી અધિનિયમ, 1908’અંતર્ગત મળેલી સત્તાનો ઉપયોગ કરીને લેવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારે વર્ષો જૂના એટલે કે 3 ઓગસ્ટ, 1987 ના જાહેરનામામાં જરૂરી સુધારા વધારા કર્યા છે. મહેસૂલ વિભાગના આ સુધારા બાદ હવે સરકારી ફીના સત્તાવાર કોષ્ટકમાં ફેરફાર થયો છે. અગાઉના નિયમોમાં ઓનલાઇન નોંધણી માટે કોઈ અલગ પ્રોસેસિંગ ચાર્જની જોગવાઈ નહોતી, પરંતુ હવે ડિજિટલ સેવાઓના વ્યાપને ધ્યાનમાં રાખીને આ નવી ફી દાખલ કરવામાં આવી છે.
નવા સુધારા મુજબ, ફીના કોષ્ટકમાં ક્રમાંક 28 બાદ એક નવો ક્રમાંક 29 (XXIX) ઉમેરવામાં આવ્યો છે. આ નવી જોગવાઈ સ્પષ્ટ કરે છે કે હવેથી કોઈપણ પ્રકારના દસ્તાવેજની ઈ નોંધણી કરવામાં આવે ત્યારે સરકારને દસ્તાવેજ દીઠ રૂ.100 પ્રોસેસ ફી તરીકે આપવાના રહેશે. અત્યાર સુધી ઈ નોંધણીની પ્રક્રિયા વિનામૂલ્યે અથવા તો માત્ર રજીસ્ટ્રેશન ફી સાથે ઉપલબ્ધ હતી, પરંતુ હવે નાગરિકોએ આ નવા વહીવટી ખર્ચ માટે તૈયાર રહેવું પડશે.
દસ્તાવેજની નોંધણી કરાવતા નાગરિકોએ એ બાબતની ખાસ નોંધ લેવી પડશે કે આ ફી ’પ્રતિ દસ્તાવેજ’ ના ધોરણે લાગુ પડશે. જો કોઈ વ્યક્તિ એક જ સમયે એકથી વધુ પ્રોપર્ટી અથવા સોદાના દસ્તાવેજોનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવી રહી હોય, તો તેણે દરેક દસ્તાવેજ માટે અલગ અલગ રૂ.100 ચૂકવવા પડશે. આ ફી ઓનલાઇન પોર્ટલ પર દસ્તાવેજ અપલોડ કરતી વખતે અથવા પ્રોસેસ કરતી વખતે જ વસૂલવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
મહેસૂલ વિભાગે આ મામલે એક મહત્વની સ્પષ્ટતા પણ કરી છે કે આ રૂ.100 ની રકમ માત્ર પ્રોસેસિંગ ચાર્જ પેટે લેવામાં આવી રહી છે. દસ્તાવેજની નોંધણી માટે જે નિયમિત ’સ્ટેમ્પ ડ્યુટી’ અને ’નોંધણી ફી’ અગાઉ વસૂલવામાં આવતી હતી, તેના દરોમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. એટલે કે, લોકોએ જૂના નિયમિત ટેક્સ અને ફી તો ભરવાની જ રહેશે, પરંતુ તેની ઉપર આ વધારાના રૂ.100 નો બોજ સોદા દીઠ ઉમેરાશે.
