આજકાલ સ્માર્ટફોન આપણા દૈનિક જીવનનો અનિવાર્ય હિસ્સો બની ગયો છે. તે આપણને ઘણી સુવિધાઓ આપે છે, પરંતુ સાથે સાથે છેતરપિંડીની શક્યતાઓ પણ વધારી દે છે. રોજ સવારે ફોનમાં અનેક પ્રકારના મેસેજ આવે છે, જેમા કેટલીક મહત્વપૂર્ણ જાણકારી હોય છે તો કેટલીક લોભાવનારી ઓફરો પણ હોય છે. આ બધામાં સાચા અને ખોટા મેસેજ ઓળખવા મુશ્કેલ બની જાય છે. ઘણી વખત લોકો ધ્યાન આપ્યા વગર ખોટા લિંક્સ કે મેસેજ ખોલી દે છે, જેના કારણે તેમની વ્યક્તિગત માહિતી અને બેંકિંગ વિગતો જોખમમાં પડી શકે છે.
સૌપ્રથમ ‘P’ અક્ષર સમજીએ, જેનો અર્થ પ્રમોશનલ એટલે કે જાહેરાત સંબંધિત સંદેશ થાય છે. જો કોઈ મેસેજના મોકલનારના નામના અંતે ‘P’ આવે, તો મોટાભાગે તે માર્કેટિંગ અથવા ઓફરવાળો મેસેજ હોય છે. જેમ કે ‘AD-Myntra-P’ જેવા નામથી આવેલ મેસેજ જોઈને તમે સમજી શકો છો કે આ એક જાહેરાતનો સંદેશ છે, ભલે તમે તેને ખોલ્યો ન હોય.
સંદેશાઓમાં બીજી મહત્વની કેટેગરી ‘T’ છે, જેનો અર્થ ટ્રાન્ઝેક્શનલ સંદેશ થાય છે. આ પ્રકારના મેસેજ સૌથી મહત્વપૂર્ણ હોય છે કારણ કે તેઓ તમારા બેંકિંગ અને નાણાકીય વ્યવહારો સાથે જોડાયેલા હોય છે. જેમ કે OTP, ખાતામાંથી પૈસા કપાવાની જાણકારી અથવા નેટ બેંકિંગ એલર્ટ જેવા મેસેજમાં ‘AX-Axis-T’ અથવા ‘HDFCBN-T’ જેવા નામ દેખાય છે. આવા સંદેશોને ધ્યાનથી વાંચવું અને સુરક્ષિત રાખવા ખૂબ જરૂરી છે, કારણ કે તેમાં તમારી નાણાકીય માહિતી સામેલ હોય છે.
‘S’ કોડ સેવા સંબંધિત સંદેશાઓ દર્શાવે છે કે આવા મેસેજ તમને કોઈ મહત્વપૂર્ણ અપડેટ કે યાદ અપાવવા માટે મોકલવામાં આવે છે, જેમ કે વીજળી અથવા મોબાઇલ બિલની ચુકવણીની તારીખ. ઉપરાંત, ફ્લાઇટ ટિકિટની પુષ્ટિ અથવા સ્ટેટસ અપડેટ્સ વિશેની માહિતી પણ આવા ‘S’ કોડવાળા સંદેશાઓમાં મળે છે.
‘G’ કોડ સૌથી સત્તાવાર માનવામાં આવે છે અને તેનો અર્થ સરકાર સાથે સંબંધિત સંદેશ થાય છે. આવા મેસેજ કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા મોકલવામાં આવે છે, જેમ કે જાહેર સૂચનાઓ, રસીકરણ અંગેની માહિતી અથવા આપત્તિ સંબંધિત ચેતવણીઓ. ‘G’ કોડનો ઉપયોગ માત્ર સરકારી વિભાગો જ કરી શકે છે, તેથી આવા સંદેશો સામાન્ય રીતે વિશ્વસનીય હોય છે.
સ્પામ અથવા છેતરપિંડીના મેસેજ ઓળખવા માટે એક સરળ રીત છે મોકલનારનો નંબર ધ્યાનથી જોવો. બેંક, મોટી કંપનીઓ અથવા સરકારી સંસ્થાઓ સામાન્ય રીતે 6 કે 8 અક્ષરના હેડર સાથે (S, P, G, T જેવા કોડ સાથે) મેસેજ મોકલે છે. જો કોઈ મેસેજ સામાન્ય 10 અંકના મોબાઇલ નંબર પરથી આવે, તો તેને લઈને સાવચેત રહેવું જોઈએ, કારણ કે તે શંકાસ્પદ હોઈ શકે છે.
અજાણ્યા નંબર પરથી આવેલા મેસેજમાં આપેલી લિંક્સ પર ક્યારેય ક્લિક ન કરવું જોઈએ, કારણ કે આવી લિંક્સ ખોટી વેબસાઇટ પર લઈ જઈ શકે છે અને તમારી માહિતી ચોરી શકે છે. સાથે જ, તમારો OTP કોઈપણ વ્યક્તિ સાથે શેર ન કરો, ભલે તે પોતાને બેંકનો અધિકારી કહી રહ્યો હોય, કારણ કે આ છેતરપિંડી હોઈ શકે છે.
TRAI દ્વારા બનાવવામાં આવેલી આ અક્ષર આધારિત કોડિંગ સિસ્ટમનો મોટો ફાયદો એ છે કે તે તમારો સમય અને મહેનત બચાવે છે. હવે દરેક મેસેજ ખોલવાની જરૂર નથી, તમે કોડ જોઈને જ તેનો પ્રકાર સમજી શકો છો. સાથે જ, આ સિસ્ટમ તમને છેતરપિંડીથી બચવામાં મદદ કરે છે. હંમેશા યાદ રાખો કે સાવચેત રહેવું જ સૌથી સારી સુરક્ષા છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે. (Image AI Generated)
