ડિસેમ્બરમાં આગલા વર્ષની તુલનાએ નિકાસમાં મામુલી ઘટાડો, જયારે આયાતમાં ઉછાળો: માલસામાનની નિકાસ વધી, પણ સેવા ક્ષેત્રની ઘટી: વેપારખાધ વધી 94.26 અબજ ડોલર
ડિસેમ્બર 2025 માં ભારતની કુલ નિકાસ 74.01 બિલિયન હતી, જે ડિસેમ્બર 2024 માં 74.77 બિલિયન કરતા થોડી ઓછી છે, જ્યારે આયાત એક વર્ષ પહેલા 76.23 બિલિયનથી ઝડપથી વધીને 80.94 બિલિયન થઈ ગઈ છે, એમ વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા ગુરુવારે જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર ડેટા દર્શાવે છે. પરિણામે, ડિસેમ્બર 2025 માં દેશની એકંદર વેપાર ખાધ 6.92 બિલિયન થઈ ગઈ, જે ગયા વર્ષના સમાન મહિનામાં 1.46 બિલિયન હતી. વેપાર ખાધમાં વધારો મુખ્યત્વે ઊંચી આયાતને કારણે થયો હતો, ભલે નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે વ્યાપકપણે સ્થિર રહી. ડેટામાં માલ અને સેવાઓમાં સંયુક્ત વેપારનો સમાવેશ થાય છે.
મહિના દરમિયાન માલસામાનની નિકાસમાં સાધારણ સુધારો જોવા મળ્યો. ડિસેમ્બર 2025 માં વેપારી માલની નિકાસ વધીને 38.51 બિલિયન થઈ, જે ડિસેમ્બર 2024 માં 37.80 બિલિયન હતી, જે વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ છતાં સ્થિર આઉટબાઉન્ડ શિપમેન્ટ દર્શાવે છે. જોકે, વેપારી માલની આયાત ઝડપી ગતિએ વધીને 63.55 બિલિયન થઈ, જે એક વર્ષ અગાઉ 58.43 બિલિયન હતી.
સેવા ક્ષેત્રમાં, ડિસેમ્બર દરમિયાન નિકાસમાં ઘટાડો થયો. ડિસેમ્બર 2025 માં સેવાઓની નિકાસ 35.50 બિલિયન હોવાનો અંદાજ હતો, જે ડિસેમ્બર 2024 માં નોંધાયેલા 36.97 બિલિયન કરતા ઓછો છે. સેવાઓની આયાત એક વર્ષ પહેલાના સમયગાળામાં 17.80 બિલિયનથી સહેજ ઘટીને 17.38 બિલિયન થઈ ગઈ.
ક્ષેત્રવાર ડેટામાં અનેક નિકાસ શ્રેણીઓમાં સકારાત્મક વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. ઇલેક્ટ્રોનિક માલની નિકાસમાં 16 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે, જ્યારે માંસ અને ડેરી ઉત્પાદનોની નિકાસમાં લગભગ 30 ટકાનો વધારો થયો છે. ફાર્માસ્યુટિકલ નિકાસમાં 5.65 ટકાનો વધારો થયો છે, એન્જિનિયરિંગ માલ સકારાત્મક વૃદ્ધિના માર્ગ પર રહ્યો છે, અને દરિયાઈ ઉત્પાદનોમાં આ સમયગાળા દરમિયાન 11 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે.
વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં અનેક બજારોમાં સ્વસ્થ નિકાસ વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. “અમે ચીનમાં પણ ખૂબ સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છીએ, જ્યાં વૃદ્ધિ ખૂબ સારી રહી છે, યુએઈ, મલેશિયા, હોંગકોંગ અને સ્પેનમાં નિકાસમાં સારી વૃદ્ધિ સાથે,” તેમણે કહ્યું.
મુખ્ય નિકાસ સ્થળ યુએસનો ઉલ્લેખ કરતા, અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે એપ્રિલ-ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન ભારતની યુએસમાં વેપારી માલની નિકાસ 9.8 ટકા વધીને 65.88 બિલિયન થઈ છે, જે પાછલા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં 60.03 બિલિયન હતી.
“આપણે હજુ પણ સકારાત્મક વલણ જાળવી રાખીએ છીએ. ઊંચા ટેરિફ હોવા છતાં તે હજુ પણ 7 બિલિયનની આસપાસ કમાણી કરી રહ્યું છે. અમે એવા ક્ષેત્રો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છીએ જ્યાં ટેરિફ ઓછા છે, અથવા જ્યાં ઉદ્યોગે સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી છે અને સપ્લાય ચેઇનને પકડી રાખી છે,” તેમણે કહ્યું.
ભારતની કુલ નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં 824.9 બિલિયનની સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સપાટીએ પહોંચી, જે 2023-24 માં 778.1 બિલિયન કરતાં 6.01 ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાવી. આ કામગીરી 800 બિલિયનની પ્રારંભિક અપેક્ષા કરતાં વધી ગઈ.
2024-25 દરમિયાન, સેવાઓની નિકાસ એકંદર વૃદ્ધિને આગળ ધપાવવાનું ચાલુ રાખ્યું, જે પાછલા વર્ષના 341.1 બિલિયનથી 13.6 ટકા વધીને 387.5 બિલિયનના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ. મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસ 437.42 બિલિયન રહી, જે નજીવી વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
ભારતની કુલ વેપાર ખાધ, જેમાં માલસામાન અને સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે, તે 2023-24 માં 78.1 અબજ ડોલરથી વધીને 2024-25 માં 94.26 અબજ ડોલર થઈ ગઈ.
ભારતની ચીનમાં નિકાસમાં 67.35 ટકાનો ભારે વધારો
વાણિજ્ય મંત્રાલયના આંકડા અનુસાર, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને મરીન જેવા વિવિધ ઉત્પાદનોના શિપમેન્ટમાં વધારાને કારણે ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં ભારતની ચીનમાં નિકાસ 67.35 ટકા વધીને યુએસડી 2.04 બિલિયન થઈ હતી. નિકાસમાં વધારો તેલ ભોજન, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, ટેલિકોમ સાધનો અને મસાલા જેવા અનેક ઉત્પાદનોને કારણે થયો હતો. સમીક્ષા હેઠળના મહિનામાં બેઇજિંગથી આયાત પણ 20 ટકા વધીને યુએસડી 11.7 બિલિયન થઈ હતી, ડેટા દર્શાવે છે.
ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલ-ડિસેમ્બર દરમિયાન, નિકાસ 36.7 ટકા વધીને યુએસડી 14.24 બિલિયન થઈ હતી, જ્યારે પ્રથમ નવ મહિના દરમિયાન આયાત 13.46 ટકા વધીને ઞજઉ 95.95 બિલિયન થઈ હતી. વેપાર ખાધ ઞજઉ 81.71 બિલિયન રહી હતી. અમેરિકા પછી ચીન ભારતનો બીજો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે.
