ભારતીય બેન્કિંગ સેક્ટરના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI)ને લીધે એક નવો ઇતિહાસ રચાવા જઈ રહ્યો છે. ભારતના જાણીતા ખાનગી ક્ષેત્રની આરબીએલ બેન્ક(RBL Bank) પર હવે દુબઈની એસિડિટી ધરાવતી દિગ્ગજ બેન્ક એમિરેટ્સ એનબીડી (Emirates NBD)નો અંકુશ સ્થપાશે. ભારત સરકારે દુબઈ સ્થિત આ બેન્કને આરબીએલ બેન્કમાં મેજોરિટી અને નિયંત્રક હિસ્સો મેળવવા માટે નાણાં મંત્રાલય તરફથી ખૂબ જ મહત્ત્વની નિયમનકારી મંજૂરી આપી દીધી છે. 15 મે, 2026ના રોજ સ્ટોક એક્સચેન્જને આપવામાં આવેલી એક સત્તાવાર માહિતીમાં આરબીએલ બેન્કે જણાવ્યું હતું કે, નાણાં મંત્રાલયે બેન્કની કુલ પેઇડ-અપ ઇક્વિટી શેર મૂડીના 49%થી 74%ની વચ્ચે હિસ્સો ખરીદવાના વિદેશી રોકાણકારના પ્રસ્તાવને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે.
₹26,850 કરોડની મેગા ડીલ અને બોર્ડ પર અંકુશ
આ ઐતિહાસિક સોદો અંદાજે 3 અબજ ડૉલર (આશરે ₹26,850 કરોડ)માં થવા જઈ રહ્યો છે. આ મેગા ડીલની શરૂઆત સૌપ્રથમ 18 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ એક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એગ્રીમેન્ટ(રોકાણ કરાર) દ્વારા થઈ હતી. નાણાં મંત્રાલયની આ મંજૂરી બાદ હવે એમિરેટ્સ એનબીડીને આરબીએલ બેન્કના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ પર સંપૂર્ણ કંટ્રોલ મળશે, જેનાથી ભારતની ઝડપથી આગળ વધી રહેલી પ્રાઇવેટ બેન્કિંગ માર્કેટમાં આ વિદેશી બેન્ક મજબૂત વ્યૂહનીતિ સાથે પોતાની પકડ જમાવી શકશે.
આ સોદાની મુખ્ય અને ખાસ બાબતો
પ્રાથમિક મૂડી રોકાણ અને ઓપન ઓફર: આ સંપાદન પ્રાથમિક મૂડી રોકાણ (પ્રાઇમરી કેપિટલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ) અને ફરજિયાત ઓપન ઓફરના માધ્યમથી પૂરું કરવામાં આવી રહ્યું છે.
નવા ઇક્વિટી શેર્સની ખરીદી: એમિરેટ્સ એનબીડી આરબીએલ બેન્કના અંદાજે 959 મિલિયન (95.9 કરોડ) નવા ઇક્વિટી શેર ₹280 પ્રતિ શેરની કિંમતે ખરીદશે.
60%ની પ્રારંભિક હિસ્સેદારી: આ પ્રાથમિક રોકાણથી દુબઈની બેન્કને આરબીએલ બેન્કની વિસ્તૃત ઇક્વિટી મૂડીમાં 60% સુધીનો પ્રારંભિક નિયંત્રક હિસ્સો મળી જશે.
પબ્લિક શેરહોલ્ડર્સ માટે ઓપન ઓફર: આ પ્રેફરન્શિયલ ઇશ્યૂ બાદ, એમિરેટ્સ એનબીડી પબ્લિક સ્ટોક હોલ્ડર્સ પાસેથી વધારાનો 26% સુધીનો હિસ્સો મેળવવા માટે એક ઓપન ઓફર પણ શરૂ કરશે.
74%ની રેગ્યુલેટરી મર્યાદા: ટેકનિકલ રીતે આ કુલ હિસ્સેદારી 75%થી વધુ થઈ શકે છે, પરંતુ અંતિમ હિસ્સો ભારતમાં ખાનગી ક્ષેત્રની બેન્કોમાં વિદેશી રોકાણ માટે નિર્ધારિત 74%ની નિયમનકારી મર્યાદાની અંદર જ રાખવામાં આવશે.
એમિરેટ્સ એનબીડી અને આરબીએલ બેન્કનું મર્જર
આ બિઝનેસ ડીલ હેઠળ ભારતમાં એમિરેટ્સ એનબીડીની હાલમાં કાર્યરત તમામ શાખાઓ (બ્રાન્ચો)નું આરબીએલ બેન્કમાં વિલીનીકરણ (મર્જર) કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયાથી બંને બેન્કોની એક યુનિફાઇડ અને વધુ મજબૂત બેલેન્સ શીટ તૈયાર થશે. વર્ષ 2025ના અંત સુધીમાં આરબીએલ બેન્ક દેશભરમાં 564 શાખાઓનું નેટવર્ક ધરાવતી હતી અને 1.5 કરોડથી વધુ ગ્રાહકોને પોતાની સેવાઓ આપી રહી હતી. આ 3 અબજ ડૉલરના વિશાળ મૂડી રોકાણથી બેન્કના ટિયર-1 મૂડી ગુણોત્તરમાં સારો એવો ગ્રોથ થશે અને બેન્કિંગ ક્ષેત્રે ડિજિટલ ટૅક્નોલૉજી, કોર્પોરેટ લોન તેમજ ફંડ મેનેજમેન્ટ સર્વિસના વિસ્તરણ માટે જરૂરી લાંબાગાળાની ડેવલપમેન્ટ કેપિટલ પણ ઉપલબ્ધ બનશે.
હવે માત્ર આરબીઆઈ (RBI)ની અંતિમ મંજૂરીની રાહ
નાણાં મંત્રાલય તરફથી મળેલી આ મંજૂરી આ ટ્રાન્ઝેક્શન આડેનો સૌથી મોટો અવરોધ હતો, જે હવે દૂર થઈ ગયો છે. જોકે, આ સમગ્ર સોદો હવે ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક(RBI)ની અંતિમ મંજૂરી અને વ્યવસાય બંધ થવાની સામાન્ય શરતોના પાલન પર નિર્ભર રહેશે. અહીં ઉલ્લેખનીય છે કે, આરબીએલ બેન્કના શેરધારકોએ આ પગલાંને અગાઉથી જ ભારે સમર્થન આપ્યું હતું. નવેમ્બર 2025માં યોજાયેલી બેન્કની એક્સ્ટ્રા-ઓર્ડિનરી જનરલ મીટિંગ (EGM)માં 99.9% શેરહોલ્ડરોએ આ મર્જરના પક્ષમાં અને 98.8% શેરહોલ્ડરોએ પ્રેફરન્શિયલ ઇશ્યૂને પોતાની મંજૂરી આપી દીધી હતી.
