નવી: દિલ્હીઃ રિઝર્વ બેંકે ફ્રીલાન્સર, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ, યૂટ્યૂબર્સ, ઈન્ફ્લૂએન્શર્સ, કન્સલ્ટેન્ટ અને અન્ય એજન્સીઓ માટે રૂપિયા સંબંધિત નવો નિયમ લાગુ કરી દીધો છે. RBIએ કહ્યું છે કે, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર કામ કરનારા લોકો જો તેમના વિદેશી ક્લાયન્ટથી રૂપિયા કમાય છે, તો તેમણે આ કમાણીનો ખુલાસો અલગ રીતે કરવો પડશે. RBIએ ફોરેન એક્સચેન્જ રિપોર્ટિંગ અને તેના દસ્તાવેજને લઈને મોટો ફેરફાર કર્યો છે. રિઝર્વ બેંકે 1 ઓક્ટોબર, 2026થી નવા ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ (સેવા તેમજ ઉત્પાદનની નિકાસ અને આયાત) રેગુલેશન્સને લાગુ કરી દીધા છે. આ નિયમ હેઠળ સર્વિસ નિકાસકારોને એક્સપોર્ટ ડિક્લેરેશન ફોર્મ જમા કરવું પડે છે, જેમાં નિકાસ કરવામાં આવેલી સેવાનું મૂલ્ય બતાવવાનું હોય છે.
આ નિયમ સોફ્ટવેર સાથે અન્ય પ્રકારની સર્વિસ પર પણ લાગુ થાય છે અને આમાં ઘરેલૂ ટેરિફ સંબંધિત ઓથોરાઈઝ્ડ ડીલરને જ ઓથોરિટી માનવામાં આવે છે. કયા પ્રકારની સર્વિસ થશે સામેલ?
: RBIનો આ નિયમ તે લોકો માટે જરૂરી હશે, જે ભારતના અન્ય દેશોમાં સેવાની નિકાસ કરે છે. આમાં ફ્રીલાન્સર, કન્સલ્ટેન્ટ એજન્સીઓ, ઈન્ફ્લૂએન્શર્સ, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ અને બીજા સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સ સામેલ છે. જો કે, આ નિયમની અસર તે લોકો પર પડશે, જે ઈન્ટરનેશનલ ક્લાયન્ય કે સંસ્થાઓ દ્વારા કમાણી કરે છે. ઉદાહરણ માટે, તે ત્યારે જ લાગુ થશે, જ્યારે તમારી કમાણી નિકાસ દ્વારા થાય છે અને યૂટ્યૂબ, AdSense, Upwork, Fiverr અથવા Meta જેવા પ્લેટફોર્મ દ્વારા કોઈ વિદેશી ક્લાયન્ટ કે કંપની સાથે મળતા હોય. આ ખુલાસા માટે શું જરૂરી?
: સેવાઓના એક્સપોર્ટરને EDF દ્વારા સેવાઓની પૂરી એક્સપોર્ટ વેલ્યૂના બરાબર રકમની જાણકારી આપવાની હોય છે. એક્સપોર્ટર તે વ્યક્તિ અથવા સંસ્થા છે, જે ભારતની બહાર કોઈ ક્લાયન્ટને સેવાઓ આપે છે અને તેના બદલે ચૂકવણી લે છે. જો કોઈ મહિનામાં એક અથવા વધારે ક્લાયન્ટને સેવાઓ એક્સપોર્ટ કરવામાં આવી છે, તો એક્સપોર્ટર તે મહિનામાં થયેલા બધા એક્સપોર્ટ માટે એક જ EDF જમા કરી શકે છે. EDF ફોર્મ તે મહિનાના ખતમ થયા બાદ 30 દિવસોની અંદર જમા કરવાનું હોય છે, જેમાં સેવાઓ માટે ઈનવોઈસ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. જેથી જો ઓક્ટોબર 2026ની સર્વિસ એક્સપોર્ટ ઈનવોઈસ આ નિયમ હેઠળ આવે છે, તો તેની ડેડલાઈન 30 નવેમ્બર 2026 હશે.
ફ્રીલાન્સર ક્યાં જમા કરશે EDF: સોફ્ટવેર ઉપરાંત બીજી અન્ય સેવાઓ માટે EDFને નક્કી ઓથોરિટી અથવા ઓથોરાઈઝ્ડ ડીલની બેંકમાં જમા કરવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં આ તે બેંક હોય છે જ્યાં તમને પેમેન્ટ મળે છે અને જે સંબંધિત વિદેશી મુદ્રા ટ્રાન્ઝેક્શનને સંભાળે છે. ત્યારબાદ AD બેંક ડિક્લેરેશન મળવાના 5 વર્કિંગ દિવસની અંદર EDFની જાણકારી એક્સપોર્ટ ડેટા પ્રોસેસિંગ એન્ડ મોનિટરિંગ સિસ્ટમમાં નોંધે છે. જો EDF જમા કરવામાં વિલંબ થાય છે, તો એક્સપોર્ટર કારણ જણાવતા ઓથોરાઈઝ્ડ ડીલર બેંક પાસે સમય મર્યાદા વધારવાનો અનુરોધ કરી શકે છે.
