RBI: 1 ઓક્ટોબરથી FD નિયમોમાં મોટા ફેરફારો લાગુ કરશે. બેંકોએ બલ્ક ડિપોઝિટ વ્યાજ દર દરરોજ વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત કરવા. એક જ બેંકની શાખાઓમાં સમાન FD દરો લાગુ પડશે. આ નિયમો વ્યાજ દરોમાં વધારો-ઘટાડો ફરજિયાત નથી કરતા.RBI જો તમે પણ બેંકમાં ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) કરાવી છે અથવા ભવિષ્યમાં કરાવવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમારા માટે આ ખૂબ જ મહત્વના સમાચાર છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા આગામી 1 ઓક્ટોબરથી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના નિયમોમાં કેટલાક મોટા અને મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો લાગુ કરવામાં આવનાર છે.
આ માટે તાજેતરમાં એક સત્તાવાર પરિપત્ર પણ જારી કરવામાં આવ્યો છે. નવા નિયમો હેઠળ, બેંકો હવે તેમની લિક્વિડિટી રિસ્ક પ્રોફાઇલ (રોકડની ઉપલબ્ધતા અને જોખમ) ના આધારે ‘બલ્ક ડિપોઝિટ’ (મોટી રકમની થાપણો) પર અલગ-અલગ વ્યાજ દરો ઓફર કરી શકશે. જોકે, રિઝર્વ બેંકે એ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખ્યું છે કે સમાન રકમની ડિપોઝિટ માટે ગ્રાહકો વચ્ચે કોઈપણ પ્રકારનો ભેદભાવ ન થાય. આ નવા ફેરફારો સામાન્ય ગ્રાહકોને કઈ રીતે અસર કરશે? ચાલો, આખી વાતને બોલચાલની સરળ ભાષામાં 5 મહત્વના મુદ્દાઓ દ્વારા સમજીએ:
1. વ્યાજ દરોની માહિતી હવે દરરોજ વેબસાઇટ પર મૂકવી ફરજિયાત : નવા નિયમો અનુસાર, બેંકોએ વ્યાજ દરોમાં થતા કોઈ પણ ફેરફારની માહિતી ગ્રાહકો સમક્ષ જાહેર કરવી જ પડશે. પારદર્શિતા વધારવા માટે તમામ બેંકો માટે એ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે કે તેઓ દરેક કાર્યકારી દિવસે (કામકાજના દિવસે) સવારે પોતાની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર બલ્ક ડિપોઝિટ માટેના વ્યાજ દરો પ્રકાશિત કરે.
2. અલગ-અલગ શાખાઓમાં જુદા-જુદા વ્યાજ દરો નહીં ચાલે : ઘણીવાર એવું બનતું હોય છે કે એક જ બેંકની અલગ શાખામાં વ્યાજ દરો અલગ હોય. પરંતુ હવેથી એક જ બેંકની અલગ-અલગ બ્રાન્ચમાં સમાન રકમની ડિપોઝિટ માટે વ્યાજ દર અલગ-અલગ રાખી શકાશે નહીં. એટલે કે, દેશભરમાં આવેલી બેંકની કોઈપણ શાખામાં તમે જો એકસમાન રકમની FD કરાવો છો, તો તમને એકસરખો જ વ્યાજ દર મળશે.
3. વ્યાજ દરોમાં વધારો કે ઘટાડો થવો ફરજિયાત નથી : આ નવા નિયમોનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કાઢવાનો કે હવેથી ગ્રાહકોને FD પર અચાનક વધુ કે ઓછું વ્યાજ મળવા લાગશે. RBI ના આ નવા નિયમો કોઈપણ બેંકને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના વ્યાજ દરોમાં ફરજિયાત વધારો કે ઘટાડો કરવાનો કોઈ આદેશ આપતા નથી. વ્યાજ દરો બેંકની નીતિઓ પર જ નિર્ભર રહેશે.
4. બેંકો જાતે જ નક્કી કરશે પોતાના ડિપોઝિટ રેટ : બેંકો પહેલાની જેમ જ પોતાની લિક્વિડિટીની જરૂરિયાતો (રોકડ વ્યવસ્થાપન), ભંડોળનો ખર્ચ અને બજારની વર્તમાન સ્થિતિ જેવા વિવિધ પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને તેમના ડિપોઝિટ દરો નક્કી કરવાનું ચાલુ રાખશે. તેમાં RBI એ કોઈ સીધી દખલગીરી કરી નથી.
5. બલ્ક ડિપોઝિટના નિયમોમાં પારદર્શિતા : ટૂંકમાં કહીએ તો, આ નવા નિયમો મુખ્યત્વે બેંકો દ્વારા બલ્ક ડિપોઝિટની કિંમત (વ્યાજ દર) નક્કી કરવાની રીત અને તેને જાહેરમાં જાહેર કરવાની પદ્ધતિમાં ફેરફાર લાવે છે. સામાન્ય ગ્રાહકોની રિટેલ FD (નાની રકમની થાપણો) માટે વ્યાજ દરના સ્તરમાં કોઈ ચોક્કસ નિયમ લાદવામાં આવ્યો નથી.RBI નો વાસ્તવિક આદેશ શું છે?
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લિક્વિડિટી કવરેજ રેશિયો (LCR) ફ્રેમવર્ક હેઠળ ડિપોઝિટ અથવા અસુરક્ષિત જથ્થાબંધ ભંડોળ પર લાગુ થતા વિવિધ રન-ઓફ દરોને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાયો છે. આનાથી બેંકો બલ્ક ડિપોઝિટ પર તેમની અનુકૂળતા મુજબ અલગ-અલગ વ્યાજ દરો ઓફર કરવા માટે સંપૂર્ણપણે મુક્ત રહેશે. ખાસ નોંધવા જેવી વાત એ છે કે, આ નવી જોગવાઈઓ સ્થાનિક રૂપિયાની થાપણો (ડોમેસ્ટિક ડિપોઝિટ) અને બિન-નિવાસી ભારતીયો (NRI) ની રૂપિયાની થાપણો એમ બંને પ્રકારના એકાઉન્ટને સમાન રૂપે લાગુ પડશે.
