જરા વિચારો: જો તમારી જમીન, ખેતર કે ઘરની પ્રોપર્ટીનો પણ એક એવો યુનિક નંબર હોય, જેનાથી તેના રેકોર્ડ, નકશા અને રજિસ્ટ્રીની માહિતી એક જ ડિજિટલ સિસ્ટમમાં મળી શકે, તો જમીન સાથે જોડાયેલા ઘણા કામ કેટલા સરળ થઈ શકે છે. કેન્દ્ર સરકાર હવે આ જ દિશામાં મોટું પગલું ભરી રહી છે. નવી સિસ્ટમ હેઠળ દેશમાં જમીનના દરેક ટુકડાને 14 અંકનો યુનિક નંબર આપવાની તૈયારી છે. તેને ભૂ-આધાર અથવા ULPIN (Unique Land Parcel Identification Number) કહેવામાં આવશે. કેન્દ્રએ ડિજિટલ ઈન્ડિયા લેન્ડ રેકોર્ડ્સ મોર્ડનાઈઝેશન પ્રોગ્રામ (DILRMP) 3.0 ની નવી ગાઈડલાઈન્સ જારી કરી દીધી છે.
આ યોજના 2026 થી 2031 સુધી ચાલશે અને તેના માટે આશરે ₹565.5 કરોડનું બજેટ રાખવામાં આવ્યું છે. સરકારનો હેતુ માત્ર જૂના કાગળોને કમ્પ્યુટરમાં નાખવાનો નથી, પરંતુ જમીનના રેકોર્ડ, નકશા, રજિસ્ટ્રેશન અને માલિકીની માહિતીને એકબીજા સાથે જોડવાનો છે. જેનાથી ભવિષ્યમાં જમીન ખરીદવા-વેચવા અને રેકોર્ડ જોવાની પ્રક્રિયા સરળ થઈ શકે છે. દરેક જમીનની હશે પોતાની ડિજિટલ ઓળખઃ DILRMP 3.0 હેઠળ દરેક ભૂમિ પાર્સલને 14 અંકનો ULPIN એટલે કે, યુનિક લેન્ડ પાર્સલ આઈડેન્ટિફિકેશન નંબર આપવામાં આવશે. આ જમીનની એક પ્રકારની ડિજિટલ ઓળખ હશે.
આ નંબરના માધ્યમથી જમીન સાથે જોડાયેલા રેકોર્ડ અને તેના નકશાને સામસામે જોડવામાં આવશે. જમીનના નકશાઓને તેની વાસ્તવિક જિયોગ્રાફિકલ સ્થિતિ સાથે પણ લિંક કરવામાં આવશે. જેનાથી કોઈ જમીનની ઓળખ, તેની સીમાઓ અને ઉપલબ્ધ રેકોર્ડની ચકાસણી કરવી પહેલાની સરખામણીમાં સરળ થઈ શકે છે. જો કે, આનો અર્થ એ બિલકુલ નથી કે, તમારા જૂના દસ્તાવેજો નકામા થઈ જશે. જૂની રજિસ્ટ્રી, જમીનના દસ્તાવેજો અને રેકોર્ડ સુરક્ષિત રાખવા જરૂરી રહેશે.
ડિજિટલ રેકોર્ડને પોતાનામાં જમીનના માલિકી હકનો અંતિમ કાનૂની પુરાવો માનવો જોઈએ નહીં. જૂના દસ્તાવેજો પણ થશે ડિજિટલઃ સરકાર જૂના જમીન રેકોર્ડને પણ ડિજિટલ સિસ્ટમમાં સુરક્ષિત કરવા પર ભાર આપી રહી છે. જૂના કાગળો અને રજિસ્ટ્રેશન રેકોર્ડને સ્કેન કરીને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં રાખવામાં આવશે. એટલે કે ઘણા વર્ષો જૂના જમીનના દસ્તાવેજો પણ ભવિષ્યમાં ડિજિટલ રેકોર્ડનો ભાગ બની શકે છે. આ સિવાય, રાજ્યોમાં અલગ-અલગ લેન્ડ રિપોઝિટરી વિકસાવવામાં આવશે.
આ સિસ્ટમને પરસ્પર જોડીને આગળ જઈને એક વ્યાપક રાષ્ટ્રીય જમીન રેકોર્ડ સિસ્ટમ તૈયાર કરવાની દિશામાં કામ કરવામાં આવશે. જેનાથી જમીનની માહિતી માટે અલગ-અલગ સરકારી ઓફિસોના ધક્કા ખાવાની જરૂરિયાત ઓછી થઈ શકે છે. રજિસ્ટ્રી ઓફિસમાં ભીડ ઓછી થશે?
: જમીનની રજિસ્ટ્રેશન કરાવવા દરમિયાન લોકોને અવારનવાર લાંબી લાઇન અને અનેક કાઉન્ટરોના ધક્કા ખાવા પડે છે. સરકાર આ મુશ્કેલીને ઓછી કરવા માટે દેશના 75થી વધુ ભીડભાડ વાળા સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસને ‘રજિસ્ટ્રેશન સર્વિસ સેન્ટર’ માં બદલવાની યોજના પર કામ કરશે. આ કેન્દ્રો પર જમીન સાથે જોડાયેલી રજિસ્ટ્રેશનની સેવાઓ વધુ વ્યવસ્થિત અને ડિજિટલ રીતે ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયાસ હશે. જેનાથી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા વધવાની અને લોકોનો સમય બચવાની અપેક્ષા છે. ખેડૂતો અને પ્રોપર્ટી ખરીદદારોને શું ફાયદો?
: ડિજિટલ રેકોર્ડનો સૌથી મોટો ફાયદો જમીન ખરીદનારાઓને અને ખેડૂતોને મળી શકે છે. કોઈ જમીન ખરીદતા પહેલા તેના માલિકીના રેકોર્ડ, નકશા અને જમીનની ઓળખ સાથે જોડાયેલી માહિતી તપાસવી સરળ થઈ શકે છે. ખેડૂતો માટે પણ ડિજિટલ જમીન રેકોર્ડ બેંકમાંથી લોન લેવાની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જો કે, લોનની મંજૂરી માત્ર ડિજિટલ રેકોર્ડના આધારે નહીં થાય, પરંતુ બેંકના બીજા નિયમો અને યોગ્યતા પણ લાગુ થશે. સરકારના મતે, DILRMPના પાછલા સ્ટેપ્સમાં 99.9% અધિકાર અભિલેખ અને 97% કેડેસ્ટ્રલ મેપ ડિજિટલ કરવામાં આવ્યા છે.
આશરે 99% સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસનું કમ્પ્યુટરાઈઝેશન પણ થઈ ચૂક્યું છે. હવે DILRMP 3.0ના માધ્યમથી આ અલગ-અલગ સિસ્ટમને એક સાથે જોડવા પર ભાર આપવામાં આવશે. સરકારનું ફોકસ જમીનના રેકોર્ડને વધુ સુરક્ષિત, સરળતાથી ઉપલબ્ધ અને ડિજિટલ બનાવવાનું છે. પરંતુ જમીન માલિકો માટે સૌથી જરૂરી વાત એ જ છે કે, ડિજિટલ સિસ્ટમ આવ્યા છતાં પોતાની જૂની રજિસ્ટ્રી અને ઓરિજિનલ દસ્તાવેજો સાચવીને રાખવા.
