નવી: દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટે UPI પેમેન્ટ પર MDR લગાવવા પર હાલ રોક લગાવવાનો ઇનકાર કર્યો છે. જોકે, CJI સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે કેન્દ્ર સરકાર, રિઝર્વ બેંક (RBI), નેશનલ પેમેન્ટ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા એટલે કે NPCIને નોટિસ જાહેર કરીને જવાબ માંગ્યો છે. તેમને 4 અઠવાડિયામાં જણાવવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે કે ચાર્જ લગાવવો શા માટે જરૂરી છે. આ મામલાની સુનાવણી ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઇન્ડિયા સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બેન્ચ કરી રહી છે.
યાચિકામાં નાણા મંત્રાલયની 14 અને 15 સપ્ટેમ્બરની સૂચનાઓને પડકારવામાં આવી છે. અરજદારે ₹2,000થી વધુના પસંદગીના P2M એટલે કે Person-to-Merchant UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR લાગુ કરવાના નિર્ણયને રદ કરવાની માગ કરી છે. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ સામાન્ય P2M ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% MDRની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ વ્યવસ્થા 15 ઓક્ટોબર 2026થી લાગુ થવાની છે. અરજદારની દલીલ- UPIથી કાળા નાણાંના ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ઘટાડો થયો
સુનાવણી દરમિયાન અરજદાર તરફથી હાજર વકીલે દલીલ કરી હતી કે UPI આવ્યા બાદ કાળા નાણાં સાથે જોડાયેલા ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ઘટાડો થયો છે. યાચિકામાં નવી MDR વ્યવસ્થાના કાનૂની આધાર પર પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. અરજદારનું કહેવું છે કે ₹2,000થી વધુના કેટલાક UPI પેમેન્ટ પર ચાર્જ લગાવવાનો નિર્ણય પૂરતી કાનૂની સુરક્ષા, પારદર્શિતા અને જાહેર પરામર્શ વિના લેવામાં આવ્યો છે.ASGએ કહ્યું- 96% મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર અસર નહીં થાય
કેન્દ્ર તરફથી એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ (ASG) આર. વેંકટરમણીએ કહ્યું કે નવી વ્યવસ્થાની પ્રથમ મોટી સમયમર્યાદા 15 ઓક્ટોબર છે. તેમણે કહ્યું કે UPI દ્વારા થતા લગભગ 96% મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર આ વ્યવસ્થાની અસર નહીં થાય. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર ₹2,000 સુધીના P2M પેમેન્ટ અને નાના વેપારીઓ માટે નક્કી કરાયેલી ઝીરો-MDR વ્યવસ્થા ચાલુ રહેશે.જસ્ટિસ બાગચીનો સવાલ- જો ફી નથી તો ચાર્જનું સ્વરૂપ શું છે?
સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીએ સવાલ કર્યો કે જો તેને ફી કે સરકારી ચાર્જ માનવામાં આવી રહ્યો નથી, તો પછી આ ચાર્જનું કાનૂની સ્વરૂપ શું છે. તેમણે એ પણ પૂછ્યું કે આ પ્રકારનો ચાર્જ નક્કી કરવાનો કાર્યપાલિકા પાસેનો અધિકાર કેટલી હદ સુધી છે. કોર્ટે સરકારને આ સમગ્ર મામલાના કાનૂની અને તકનીકી પાસાઓ સ્પષ્ટ કરવા કહ્યું છે.ASGની દલીલ- સરકારને એક રૂપિયો પણ નહીં મળે
ASG આર. વેંકટરમણીએ કહ્યું કે ડેબિટ અને ક્રેડિટ કાર્ડથી પેમેન્ટ કરવામાં પણ ખર્ચ થાય છે અને UPI તેનાથી અલગ નથી. તેમણે કહ્યું કે MDR સરકાર દ્વારા કરવામાં આવતી કોઈ વસૂલાત નથી. આ પેમેન્ટ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા પક્ષો વચ્ચેના સેટલમેન્ટ સાથે સંકળાયેલો ચાર્જ છે, જેને NPCIની વ્યવસ્થા દ્વારા લાગુ કરવામાં આવે છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર આ ચાર્જમાંથી કેન્દ્ર સરકારને એક રૂપિયો પણ નહીં મળે.CJI સૂર્યકાંત- તમામ હકીકતો સોગંદનામામાં રજૂ કરો
CJI સૂર્યકાંતે કેન્દ્ર તરફથી આપવામાં આવેલી આ દલીલો અને હકીકતોને સોગંદનામા દ્વારા રેકોર્ડ પર રજૂ કરવા કહ્યું છે. સરકારનું કહેવું છે કે MDR કોઈ ટેક્સ કે સરકારી ફી નથી અને તેમાંથી મળનારી રકમ પેમેન્ટ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા પક્ષો વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે. કોર્ટ સમક્ષ હવે મુખ્ય સવાલોમાં આ વ્યવસ્થાનો કાનૂની આધાર અને કાર્યપાલિકાના અધિકારની હદ પણ સામેલ છે.શું છે નવી MDR વ્યવસ્થા?
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ ₹2,000થી વધુના પસંદગીના P2M UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% MDR લગાવવાનો છે. ₹75,000 કે તેથી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR મહત્તમ ₹300 રહેશે. બીજી તરફ, P2P એટલે કે એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિને કરવામાં આવતા UPI પેમેન્ટ પર MDR લગાવવામાં આવ્યો નથી. સરકારે એમ પણ કહ્યું છે કે ₹2,000 સુધીના પેમેન્ટ અને નક્કી કરાયેલી કેટેગરીના નાના વેપારીઓના ટ્રાન્ઝેક્શન પર કોઈ MDR લાગશે નહીં.
