ભારતના: ઉડ્ડયન ઇતિહાસની સૌથી ભયાનક દુર્ઘટનાઓ પૈકીની એક એવી જૂન 2025ની એર ઇન્ડિયા ફ્લાઇટ AI-171 દુર્ઘટના અંગે મંગળવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક આવ્યો છે. એરક્રાફ્ટ એક્સિડન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) એ સર્વોચ્ચ અદાલતને જાણ કરી છે કે આ અકસ્માતની તપાસ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પહોંચી ગઈ છે અને તેમાં વિશ્વભરના નિષ્ણાતોની મદદ લેવામાં આવી રહી છે.તપાસમાં પારદર્શિતાના અભાવ અને વિલંબના આરોપો વચ્ચે, AAIB એ ખાતરી આપી છે કે તપાસનો અંતિમ રિપોર્ટ ઓક્ટોબર 2025 સુધીમાં સીલબંધ કવરમાં કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે.ન્યાયિક હસ્તક્ષેપ અને અરજદારોની માંગ
ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઈન્ડિયા (CJI) સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચ આ મામલે સુનાવણી કરી રહી છે. આ સુનાવણી ‘ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન પાઈલટ્સ’ (FIP) અને દિવંગત કેપ્ટન સુમિત સભરવાલના પિતા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓ પર આધારિત છે. અરજદારોએ ચાલુ તપાસમાં ગંભીર “વિસંગતતાઓ” હોવાનો આક્ષેપ કર્યો છે અને માગણી કરી છે કે તપાસ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ થવી જોઈએ જેથી કરીને કોઈ પણ મિકેનિકલ નિષ્ફળતા કે સિસ્ટમની ખામીને દબાવવામાં ન આવે.AAIB તરફથી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોર્ટમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ તપાસ કોઈ “ઇન-હાઉસ” (માત્ર સરકારી અધિકારીઓ પૂરતી) પ્રક્રિયા નથી. તેમણે જણાવ્યું કે તપાસમાં નીચેના પાસાઓનો સમાવેશ થાય છે:
વૈશ્વિક નિષ્ણાતો: ઉડ્ડયન સુરક્ષા અને ફોરેન્સિક એન્જિનિયરિંગના આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતોની મદદ લેવામાં આવી રહી છે.વિદેશી પ્રતિનિધિઓ: જે દેશોના નાગરિકોએ આ અકસ્માતમાં જીવ ગુમાવ્યો છે, તે દેશોના અધિકારીઓને પણ તપાસ પ્રક્રિયામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.તકનીકી જટિલતા અને વિલંબનું કારણ
સોલિસિટર જનરલે તપાસમાં થઈ રહેલા વિલંબ અંગે વિગતવાર કારણો આપ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે બોઈંગ 787-8 ડ્રીમલાઈનર એક અત્યાધુનિક વિમાન છે, તેથી તેની તપાસ પણ એટલી જ જટિલ છે:
વિદેશમાં ફોરેન્સિક પરીક્ષણ: વિમાનના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ભાગો અને ડેટા મોડ્યુલ્સને વિશિષ્ટ પરીક્ષણ માટે વિદેશી પ્રયોગશાળાઓમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ પરીક્ષણો ભારતમાં ઉપલબ્ધ ન હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય લેબની મદદ અનિવાર્ય હતી.સિમ્યુલેશન એક્સરસાઇઝ: વિમાનના ટેક-ઓફથી લઈને ક્રેશ સુધીની દરેક સેકન્ડનું પુનઃનિર્માણ કરવા માટે હાઇ-ટેક સિમ્યુલેશન કરવામાં આવી રહ્યા છે.પાર્ટ્સનું નિરીક્ષણ: વિદેશ મોકલવામાં આવેલા એરક્રાફ્ટના ભાગો હવે પરીક્ષણ બાદ ભારત પરત આવી ગયા છે, જેની હવે અંતિમ સમીક્ષા ચાલી રહી છે.
12 જૂન, 2025ની એ કરુણ ઘટના : એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-171 ની દુર્ઘટનાએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો હતો. 12 જૂન, 2025ના રોજ આ બોઈંગ 787-8 ડ્રીમલાઈનર અમદાવાદથી લંડન ગેટવિક જવા રવાના થયું હતું. ટેક-ઓફના થોડા સમય બાદ જ વિમાનમાં મોટી ખામી સર્જાઈ અને તે દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થયું, જેમાં સવાર તમામ 260 મુસાફરો અને ક્રૂ મેમ્બર્સના મોત થયા હતા. આ અકસ્માતમાં ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી નું પણ નિધન થયું હતું. વિમાનનું સંચાલન કેપ્ટન સુમિત સભરવાલ અને ફર્સ્ટ ઓફિસર ક્લાઈવ કુંડર કરી રહ્યા હતા. ઓક્ટોબર પર સૌની નજર
હવે જ્યારે AAIB એ ઓક્ટોબર મહિનામાં રિપોર્ટ સોંપવાની ખાતરી આપી છે, ત્યારે મૃતકોના પરિવારો અને સમગ્ર ઉડ્ડયન જગતની નજર આ રિપોર્ટ પર રહેશે. શું આ અકસ્માત પાયલોટની ભૂલ હતી? વિમાનમાં કોઈ ઉત્પાદન ખામી હતી? કે પછી મેન્ટેનન્સમાં કોઈ ચૂક રહી ગઈ હતી? આ તમામ સવાલોના જવાબ ઓક્ટોબરમાં મળી શકે છે.મુખ્ય મુદ્દાઓ:
ફ્લાઇટ: એર ઇન્ડિયા AI-171 (અમદાવાદ થી લંડન): વિમાન: બોઈંગ 787-8 ડ્રીમલાઈનર.મૃત્યુઆંક: 260, તપાસકર્તા: AAIB અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો.રિપોર્ટની સમયસીમા: ઓક્ટોબર 2025,
