જનગણનાનો :બીજો તબક્કો ૧૭ ઓગસ્ટથી શરૂ થવાનો છે. આ તબક્કામાં પહેલીવાર જાતિની ગણતરી કરવામાં આવશે. એવી પણ શક્યતા છે કે માતાપિતાની જન્મ તારીખ અને જન્મસ્થળની માહિતી પણ પૂછવામાં આવશે. ગૃહ મંત્રાલયે આ સંદર્ભમાં એક સૂચના જારી કરી છે.
આ સૂચના અનુસાર, લદ્દાખ અને જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બરફથી ઢંકાયેલા વિસ્તારોમાં ૧ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર સુધી વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે. લદ્દાખ અને જમ્મુ-કાશ્મીર , હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બરફથી ઢંકાયેલા વિસ્તારોમાં ૧ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર સુધી વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે. આ પહેલા, ૧૭-૩૦ ઓગસ્ટ સુધી સ્વ-ગણતરી (સ્વ-ગણતરી) માટેનો સમયગાળો હશે. આનો અર્થ એ છે કે વસ્તી ગણતરીના બીજા તબક્કા માટે પ્રશ્નાવલીઓ પણ ટૂંક સમયમાં સૂચિત કરવામાં આવશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર , વસ્તી ગણતરીમાં જાતિની માહિતી પ્રતિવાદી દ્વારા જાહેર કરાયેલ વિગતોના આધારે નોંધવામાં આવશે.
અનુસૂચિત જાતિ ( SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) માટે ડ્રોપ-ડાઉન મેનૂ ઉપલબ્ધ રહેશે , જ્યારે ‘જાતિ’ વિકલ્પ ફક્ત બિન- SC અને બિન- ST શ્રેણીઓ માટે જ ઉપલબ્ધ રહેશે. માતાપિતાના જન્મ સંબંધિત માહિતી નાગરિકતાના માપદંડોને પૂર્ણ કરતા લોકોની સંખ્યા નક્કી કરવામાં મદદ કરશે. ડ્રોપ-ડાઉન મેનૂ તે રાજ્ય માટે SC/ST સૂચિ પ્રદર્શિત કરશે જ્યાં પ્રતિવાદીની ગણતરી કરવામાં આવી રહી છે. પ્રતિવાદી દ્વારા જાહેર કરાયેલ જાતિની જોડણી પ્રતિવાદીના ઘોષણા મુજબ નોંધવામાં આવશે. SC, ST , અથવા અન્ય જાતિની માહિતી ચકાસવા માટે કોઈપણ દસ્તાવેજ અથવા જાતિ પ્રમાણપત્ર બતાવવાનું ફરજિયાત રહેશે નહીં.
એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ૨૦૧૧ ની સામાજિક-આર્થિક જાતિ વસ્તી ગણતરી ( SECC ) માં અપનાવવામાં આવેલા સ્વ-ઘોષણા ફોર્મેટમાં ૪૫,૦૦૦ થી વધુ જાતિઓના નામ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે ડેટાનો ઉપયોગ કરવો મુશ્કેલ બન્યો હતો. જો કે, ડિજિટલ ટૂલ્સ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ( AI) ની મદદથી , ડેટા ગોઠવવા અને વર્ગીકૃત કરવાના પડકારોને હવે સંબોધી શકાય છે. બીજા તબક્કામાં , નાગરિકતા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ પરિબળો એવા માતાપિતાની તારીખ અને જન્મ સ્થળની માહિતી, જે પ્રથમ વખત એકત્રિત કરવામાં આવશે. રાષ્ટ્રીય વસ્તી નોંધણી ( NPR ) પ્રક્રિયા ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરીની સાથે હાથ ધરવામાં આવી હતી.
૨૦૨૧ ની વસ્તી ગણતરી સાથે તેનું પુનરાવર્તન કરવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ વસ્તી ગણતરી મુલતવી રાખવામાં આવી હોવાથી આ શક્ય બન્યું નહીં. હવે, NPR ને ૨૦૨૭ ની વસ્તી ગણતરીથી અલગ કરવામાં આવ્યું છે. ૨૦૧૦ ની NPR દરમિયાન , ઉત્તરદાતાઓની જાહેર કરેલી રાષ્ટ્રીયતા અંગેની માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી હતી. જો કે, તે સમયે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે ફક્ત આ માહિતીથી નાગરિકતાનો કોઈ અધિકાર મળશે નહીં. વસ્તી ગણતરીમાં સ્વ-ગણતરી વિશે લોકો ઘણીવાર મૂંઝવણમાં હોય છે.
સ્વ-ગણતરી એક ઓનલાઈન પ્રક્રિયા છે , જ્યાં તમે SE પોર્ટલ , se.census.gov. ti પર તમારા પરિવારની માહિતી જાતે દાખલ કરી અને સબમિટ કરી શકો છો. તમારે ગણતરીકારની રાહ જોવાની જરૂર નથી.
