US Iran Peace Deal Draft : અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંભવિત શાંતિ કરાર અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી સામે આવી છે. ઈરાનની અર્ધ-સત્તાવાર મેહર ન્યૂઝ એજન્સીએ એક ડ્રાફ્ટ દસ્તાવેજ જાહેર કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો છે, જેમાં બંને દેશો વચ્ચેના 14 મુખ્ય મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ કરાર અંગે હજુ સુધી અમેરિકા અથવા ઈરાનની સરકાર દ્વારા કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પ્રસ્તાવિત શાંતિ કરારની શરતો જાહેર કરવામાં આવી છે. ઈરાનની અર્ધ-સત્તાવાર મેહર ન્યૂઝ એજન્સી અનુસાર, ડ્રાફ્ટ કરારમાં 14 મુખ્ય મુદ્દાઓ છે. તેમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ લેબનોનમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ સહિત તમામ મોરચે દુશ્મનાવટનો તાત્કાલિક અને કાયમી અંત લાવવાનો આહ્વાન છે. કરારમાં 30 દિવસની અંદર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે, જોકે તેની કામગીરી ઈરાની દેખરેખ હેઠળ રહેશે.
ડ્રાફ્ટ અનુસાર, અમેરિકા ઈરાનની આંતરિક બાબતોમાં દખલ ન કરવા અને તેની સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરવા સંમત થશે. વધુમાં, અમેરિકાને 30 દિવસની અંદર તેની નૌકાદળ નાકાબંધી હટાવવાની અને ઈરાનની આસપાસની લશ્કરી હાજરી ઘટાડવાની જરૂર પડશે. મેહર ન્યૂઝ એજન્સીએ ઈરાની વાટાઘાટ ટીમના નજીકના સ્ત્રોતને ટાંકીને આ માહિતી આપી છે. જોકે, ઈરાન કે અમેરિકા બંનેમાંથી કોઈએ આ શરતોની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી.
અહેવાલમાં નોંધાયું છે કે ડ્રાફ્ટ કરાર હજુ સુધી અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું નથી અને ઈરાનના ટોચના નેતૃત્વની મંજૂરીની રાહ જોઈ રહ્યું છે. ડ્રાફ્ટ અનુસાર, અમેરિકા ઈરાનની આંતરિક બાબતોમાં દખલ નહીં કરે અને તેની સાર્વભૌમત્વનો સન્માન કરશે. ઉપરાંત, અમેરિકા દ્વારા ઈરાનની આસપાસની નૌકાદળ નાકાબંધી દૂર કરવાની અને વિસ્તારમાં લશ્કરી હાજરી ઘટાડવાની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ઈરાની તેલ નિકાસ પર લાગેલા અમેરિકન પ્રતિબંધો હટાવવા અથવા સ્થગિત કરવા અંગે વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે.
સાથે જ, અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશો ઈરાનના પુનર્નિર્માણ માટે ઓછામાં ઓછા 300 અબજ ડોલરની યોજના તૈયાર કરશે તેવી પણ ચર્ચા છે. બંને દેશો આગામી 60 દિવસ દરમિયાન પરમાણુ કાર્યક્રમ અને આર્થિક પ્રતિબંધો જેવા મુદ્દાઓ પર અંતિમ કરાર સુધી પહોંચવા માટે ચર્ચા ચાલુ રાખશે. ડ્રાફ્ટમાં ઈરાને ફરી એકવાર પરમાણુ શસ્ત્રો ન વિકસાવવાની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે. બદલામાં અમેરિકા વાટાઘાટોની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઈરાન સામે નવા પ્રતિબંધો નહીં લાદે અને વિસ્તારમાં પોતાની લશ્કરી હાજરીમાં વધારો નહીં કરે. આ ઉપરાંત, ઈરાનના સ્થગિત ભંડોળમાંથી 24 અબજ ડોલર મુક્ત કરવાની જોગવાઈ પણ ડ્રાફ્ટમાં સામેલ હોવાનું જણાવાયું છે.
કરારના અમલીકરણ અને દેખરેખ માટે વિશેષ મોનિટરિંગ મિકેનિઝમ બનાવવાની પણ યોજના છે. અંતિમ કરારને યુએન સુરક્ષા પરિષદની મંજૂરી અપાવવાનો પ્રસ્તાવ પણ સામેલ છે. નોંધનીય બાબત એ છે કે ડ્રાફ્ટમાં ઈરાનના મિસાઈલ કાર્યક્રમ અથવા પ્રાદેશિક સશસ્ત્ર સંગઠનોને મળતા સમર્થન સંબંધિત મુદ્દાઓનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. આ મુદ્દાઓને વાટાઘાટોની બહાર રાખવામાં આવ્યા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
બીજી તરફ, ઇઝરાયલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે દક્ષિણ લેબનોનમાં પોતાની લશ્કરી કાર્યવાહી ચાલુ રાખશે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના સંભવિત કરારની સફળતા મોટા ભાગે લેબનોનની સ્થિતિ અને હિઝબુલ્લાહ સંબંધિત પરિસ્થિતિ પર આધારિત રહેશે.
