ભારતીય રેલવે હવે તેની લગભગ 40 વર્ષ જૂની પેસેન્જર રિઝર્વેશન સિસ્ટમને આધુનિક બનાવવાની તૈયારીમાં છે. આ મોટો ટૅક્નોલૉજી અપગ્રેડ ઑગસ્ટ 2026થી શરૂ થવાનો છે, જેનાથી મુસાફરોને વધુ ઝડપી, સરળ અને વિશ્વસનીય સેવા મળશે.
આ નવી સિસ્ટમ આધુનિક ટૅક્નોલૉજી પર આધારિત હશે એટલે કે એમાં AIનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. આ સિસ્ટમ હાલની સરખામણીએ ઘણી વધુ ક્ષમતા સાથે કામ કરશે. રેલવે મંત્રી Ashwini Vaishnawએ અધિકારીઓને સૂચના આપી છે કે સિસ્ટમ અપગ્રેડ દરમિયાન મુસાફરોને કોઈ મુશ્કેલી ન પડે તેની ખાસ કાળજી રાખવામાં આવે.ઓનલાઇન ટિકિટ બુકિંગ હવે બની ગયું છે સામાન્ય ભારતમાં ટ્રેન મુસાફરી માટે હવે મોબાઇલ એપ્સ અને ઓનલાઇન બુકિંગ સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા માધ્યમ બની ગયા છે.
હાલમાં લગભગ 88% ટિકિટો ઓનલાઇન બુક થાય છે, જેના કારણે વધુ શક્તિશાળી અને ઝડપી રિઝર્વેશન સિસ્ટમની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. જુલાઈ 2025માં લોન્ચ થયેલી RailOne એપ આ પરિવર્તનનું મોટું ઉદાહરણ છે. અત્યાર સુધીમાં આ એપને 3.5 કરોડથી વધુ લોકો ડાઉનલોડ કરી ચૂક્યા છે અને દરરોજ 9 લાખથી વધુ બુકિંગ આ એપ દ્વારા થાય છે. RailOne એપમાં AI આધારિત સ્માર્ટ સુવિધાઓ RailOne એપ મુસાફરોને માત્ર ટિકિટ બુકિંગ જ નહીં પરંતુ અનેક સ્માર્ટ સુવિધાઓ પણ આપે છે,
જેમ કે: લાઇવ ટ્રેન ટ્રેકિંગ AI આધારિત વેઇટલિસ્ટ પ્રેડિક્શન સીટ ઉપલબ્ધતા માહિતી ટ્રેનમાં જ ખાવાનું ઑર્ડર કરવાની સુવિધા મુસાફરી મેનેજમેન્ટ અને ટિકિટ કંટ્રોલ ખાસ કરીને AI વેઇટલિસ્ટ પ્રેડિક્શન ફીચર હવે 94% સુધીની સચોટતા સાથે ટિકિટ કન્ફર્મ થવાની શક્યતા બતાવે છે, જ્યારે અગાઉ આ ચોકસાઈ માત્ર 53% હતી.
મુસાફરોને મળશે વધુ ઝડપી અને સરળ સેવા નવી રિઝર્વેશન સિસ્ટમ લાગુ થયા બાદ મુસાફરોને અનેક ફાયદા મળશે: વધુ ઝડપી ટિકિટ બુકિંગ Tatkal દરમિયાન સર્વર ક્રેશમાં ઘટાડો પીક અવર્સમાં વધુ સારી કામગીરી રિયલ-ટાઇમ અપડેટ્સ વધુ મજબૂત સાયબર સુરક્ષા ઘણા મુસાફરો Tatkal બુકિંગ દરમિયાન ધીમી ગતિ અને પેમેન્ટ ફેલ થવાની સમસ્યાનો સામનો કરતા હતા. નવી સિસ્ટમ આ સમસ્યાઓને દૂર કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.
મુસાફરોને હજુ પણ મળી રહ્યું છે કન્સેશન ટૅક્નોલૉજી અપગ્રેડ સાથે ભારતીય રેલવે મુસાફરોને સસ્તી મુસાફરીની સુવિધા પણ આપી રહી છે. વર્ષ 2024-25 દરમિયાન સરેરાશ મુસાફર ભાડામાં લગભગ 43% કન્સેશન આપવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે ટ્રેન મુસાફરી આજે પણ દેશના સૌથી સસ્તા પરિવહન માધ્યમોમાંથી એક છે.
સ્માર્ટ રેલવે તરફ મોટું પગલું ઑગસ્ટ 2026થી શરૂ થતો આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ટેક્નિકલ અપગ્રેડ નથી, પરંતુ ભારતીય રેલવેને સંપૂર્ણ ડિજિટલ અને સ્માર્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ બનાવવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે. જો આ યોજના સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે, તો આગામી વર્ષોમાં ભારતીય મુસાફરો માટે ટ્રેન મુસાફરીનો અનુભવ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ શકે છે.
