નવી દિલ્હી તા. ૨૨: બેંકિગ પ્રક્રિયાઓને ઝડપી બનાવવા માટે , ૧ જાન્યુઆરી , ૨૦૨૭ થી ચેકબુક પર આલ્ફાન્યૂમેરિક કોડ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. ગ્રાહકોને તેમની ચેકબુક બદલવા માટે ૩૧ ડિસેમ્બર સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. ઘણી બેંકોએ નવી ચેકબુક આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે , જ્યારે અન્ય પણ ટૂંક સમયમાં આ પ્રક્રિયા શરૂ કરી રહી છે. નવા નિયમો હેઠળ , બેંક ઓફ ઈન્ડિયાએ તેના ગ્રાહકોને જાણ કરી છે કે ૩૧ ડિસેમ્બર , ૨૦૨૬ પછી , ?
૫૦ , ૦૦૦ અને તેથી વધુ રકમની ચેકબુક જેમાં આલ્ફાન્યૂમેરિક કોડ નથી તે સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. બેંકે ગ્રાહકોને સલાહ આપી છે કે તેઓ ચુકવણી દરમિયાન કોઈપણ મુશ્કેલી ટાળવા માટે શક્ય તેટલી વહેલી તકે નવી ચેકબુક માટે અરજી કરે. તેવી જ રીતે , અન્ય જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોએ પણ આલ્ફાન્યૂમેરિક કોડ સાથે ચેકબુક જારી કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. બેંકો ગ્રાહકોને ઈમેલ અને લ્પ્લ્ દ્વારા નવી ચેકબુકની ઉપલબ્ધતા વિશે માહિતી આપી રહી છે. નવી ચેકબુક માટેના શુલ્ક બેંક અને ખાતાના પ્રકાર પ્રમાણે બદલાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે , બેંક ઓફ ઈન્ડિયામાં , બચત ખાતાઓ માટે વાર્ષિક ૨૫-પાંદડાવાળી ચેકબુક મફત છે. આ પછી , દરેક ચેકબુક માટે ૫ રૂપિયા ફી લેવામાં આવે છે. અન્ય બેંકોમાં શુલ્ક બદલાય છે.RBI ચેક ક્લિયરિગ સિસ્ટમને ઝડપી અને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. ચેક ટ્રંકેશન અને સતત ક્લિયરિગને કારણે ચુકવણી શાખામાં મોકલવામાં આવતા પેપર ચેકની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે. આ ચેક ક્લિયરિગનો સમય ઘટાડે છે.
ટ્રંકેશન એ ચેક ક્લિયરિંગ સિસ્ટમનું એક સ્વરૂપ છે. તે ભૌતિક પેપર ચેકને ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં ડિજિટાઇઝ કરે છે. આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ ચેક પર દર્શાવેલ રકમ માટે ચુકવણી કરતી બેંકને ડિજિટલ ચેક મોકલવા માટે થાય છે. આ સિસ્ટમે ચેક સેટલમેન્ટ માટે જરૂરી સમય નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડ્યો છે. આલ્ફા-ન્યુમેરિક કોડ્સ અક્ષરો અને સંખ્યાઓ બંનેનો ઉપયોગ કરે છે. આ ચેકની સુરક્ષિત ઓળખ અને ચકાસણી સુનિશ્ચિત કરે છે. ચેક સાથે ચેડાં અથવા નકલી ચેક દ્વારા ચુકવણીનું જોખમ ઘટાડે છે.
